Warning: include(blocks/googl_analytics.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/kamjl20171/chirkhata.ru/docs/view_post.php on line 36

Warning: include(): Failed opening 'blocks/googl_analytics.php' for inclusion (include_path='.:/home/kamjl20171/chirkhata.ru/php') in /home/kamjl20171/chirkhata.ru/docs/view_post.php on line 36

Къей лъаларев речIчIухъан

Тема: ЦIар рагIарал ЧIиркъатIисел

Хъвараб къо:  2011-11-25 Автор:  Ибрагим Ибрагимов Балагьана:  804

 

Цересел соназ ИсмагIилил цIар бахъизе ресго букIинчIо. Амма, чIахIиял чагIаз абухъе, кинабго жо ахирги жиндирго рахънибе ккола. Гьедин, жиндирго рахънибе бачIана ЧIиркъатIаса цIар рагIарав речIчIухъан Сулейманов ИсмагIилие кьолеб къиматги. Районалъул «Вождасул васиятал» газеталда Гумбет районалдаса репрессиялде ккун рукIун ритIухъ гьавурав 125 чиясул цIаралда гъорлъ ЧIиркъатIаса ИсмагIилил цIар батиялъ рес щвана гьесул гIумруялъул хIакъалъулъ гIолеб гIелалда бицине.

ХIатIалдаса ун спорт бокьулев физкультураялъул учитель Шихшалаев ГIабдумажидица дагьал соназ цебе Дагъистаналъул чанго районалдаса гугарухъабиги ахIун ЧIиркъатIа гIатIидал гугариялъул къецал тIоритIана. ЖамагIаталъе бокьана гьел къецал ИсмагIил ракIалде щвезавулел къецаллъун гьаризе. Гьабулеб ишалде бугеб гъираялъ ва ИсмагIилил цIар бахъизе рес щвеялдаса воххарав гьесул гIагарав чи, 70 сон барав КъурамухIамадов Гьиматица МахIачхъалаялде сапар бухьана. ИсмагIилил гьобол, Дагъистаналъул цIар рагIарав художник Юнусил МухIамадил архивалдаса эс бахъараб ИсмагIилил кIудияб сурат бачIана. Тарихалъул учитель хIисабалда дида гьарана ИсмагIилил гIумруялъул ва гьунаралъул бицеян. БитIун къецал байбихьилелде, бахъараб хвалчен гIадин, тIаде щвана райком партиялъул жавабияв хIалтIухъан. Гьес батIаги ахIун кьварун дида лъазабуна кулак гьавурав ИсмагIилил гьадин гIемер гIалам бакIарараб бакIалда бицине жиндица гьукъулин. ИсмагIилиде бугеб рокьи дилъ гьесда чIвазе кIвечIониги, гьоболасул адаб гьабун, дун гьесухъ гIенеккана. Цоцадаго хурхинчIел дагьалго хIужабиги рехсон, дица кIалъай къокъ гьабизе ккана. Гьеб сордоялъ жиндир борч тIубарав райкомалъул хIалтIухъан хIалхьиялда кьижун ватила, амма дие гьеб сордо захIматазул цояблъун букIана. Хадур рачIана «цIигьабун гIуцIцIиялъул» сонал ва дие рес щвана щибго бахчичIого халкъалъе газеталдасан чIекъдерил къей лъаларев речIчIухъанасул бицине.

ИсмагIил гьавун вуго 1871 соналъ. Гугари ИсмагIилида тIоцебе эмен Солиманица малъун буго. Васасул гьелде кIудияб гъира ва гьунар букIун буго. Жеги 14 сон тIубачIев ИсмагIилидаса бергьунев чи росулъ вукIун гьечIо. Гьевгун чIчIалде рахъун руго ГIашилтIаса хIалбихьи бугел речIчIухъаби МухIидинги ГьитIинасул ХIайбуллагьги ва ИсмагIилица гьезда тIад ракIчIараб бергьенлъи босун буго. ГIашилтIаса МухIидин гьас гъеж ккун гIодов тункизавиялъул кутакалъ хун вуго, цIакъ рекIее захIмалъун букIанила гьеб ИсмагIилида. Игьалир тIоритIарал къецазда Гьарадерихъа речIчIухъанасда тIад бергьенлъи босун ИсмагIилие куй щола. Гьеб букIана гьесие хадубккун щварал рикIкIен гIемерал шапакъатазул тIоцебесеб. Инхуб росулъ тIоритIулел къецазде вачIуна цо речIчIухъан рахсазги вухьун (цебе дандиял хIинкъизе гьединал жал гьарулел рукIун руго). Гьев вукIун вуго РахатIаса Асланбег, ИсмагIилица гьев хехго гIодов лъола. Кутакалда жиндирго гьунаралда ракIчIарав речIчIухъан вукIуна Данухъа Издагил ГIумар, гьев вачIуна ИсмагIилгун речIчIизе ЧIиркъатIе. Гьеб дандчIваялдаса хадув ГIумар хIал щун унтанин бицунаан. РечIчIизе мунгун вахъине бокьун бугин аскIове вачIарасда ИсмагIилица абулеб букIун буго цин жиндир бох чIчIаралъуса щуризабизе хIалбихьейин. Гьеб щуризабизе кIвечIого нахъе ине ккун руго лъикIго речIчIизе гьунар бугел Лъанлъариса МуртазагIалиги Ингишоса МухIамадбегги ... ИсмагIилгун речIчIизе ЧIиркъатIе вачIуна сверухъ росабалъ рагIарав гугарухъан ЦахъахI, амма ИсмагIилица къезавун цIакъ ракI гIодобчIван тIадвуссине ккола.

Пачаясул вас Гудермесалде вачIиналъул хIурматалда гьенир тIоритIарал къецазда тIаса вищарав анкьго речIчIухъан гIодов лъола ИсмагIилица. Унсоколоса МахIачица ИсмагIил ахIула Туапсеялда тIоритIулел къецазде ва гьениб бергьенлъи босаралдаса нахъе ИсмагIилил цIар Дагъистан тун къватIибехунги тIибитIула. Хадуб МахIач ДахIадаевас ИсмагIил Бакуялда тIоритIулел къецазда гIахьаллъизе вачуна, чIекъдерил багьадурас гьенибги чIчIел босула. Бухараялда ИсмагIилида кIвана жеги лъиениги бергьенлъи кьечIев Логвинов абулев гугарухъан къезавизе. ИсмагIилица бицунаан Бухараялда жив цигун речIчIизеги вахъанин. Жинца гьеб кIиябго квачIги ккун лъикI тIадсверизабунин, хадуб гIодобги лъун, тIад кверги цун, шуричIого чIезабунин. Жидерго беразда божуларого хIайранлъун хутIарал балагьизе рачIараз гугарулеб ургуялде тIаде бараб хъахIаб гIарцул къадар 110 гъурщиде бахун буго. (Гьаниб рехсон тезин, гьеб букIана цо гъурщиде цIегун-бурутI щолеб заман). Харьковалда данде вахъа–вахъарав речIчIухъан къезавидал, ИсмагIилида абун буго цо борохьги (удав) бихьизабун, гьагъабгун вахъине кIвелищин. ГIурусазул ракьалда магIарулас кIвелариланищха абилеб букIарабин бицунаан ИсмагIилица, расги рекIее гьеб иш гIолеб букIинчIониги, инкар гьабизе рес букIинчIила жиндир. Аллагьас кумек гьабун, жив кантIизавунила борхьил гъванщида нахъа батараб цо тамахаб бакI бугеб къуваталъ къазе. Цинги жинда сверунги жемун, хIухьел босизе течIого жиндир рухI лъугIизабулеб букIараб борохь, тамахлъун тIаса бичун анила. Ростовалда тIоритIарал къецазда бергьиндал, ИсмагIилие кьун буго: «Дур хIурматай лъадуе», – ян тIад хъвараб кагъатги жаниб лъун цIакъ багьа цIикIкIараб кIаз.

ЛъагIелгун бащадаб заманаялъ ИсмагIил хIалтIун вуго Шурав МахIач ДахIадаевасул хунжрул гьарулеб заводалда. Къебелъухъ гьецIокъ хьвагIулев чи гуревги, МахIачил аслияв вакилги вукIун вуго ЧIиркъатIаса нартав. Цо нухалъ МахIач чIвазе къасдгун гъоркьчIел гьабун батун буго гьазда. ИсмагIил цадахъ вукIин талихI кканин бицунаанила МахIачица, гуребани жиндир иш батIайиса ккезе рес букIанин. Гъазданушиса Юнусил МухIамад (Дагъистаналъул цIар рагIарав художник МухIамад Юнусилау) вукIана ИсмагIилил гьобол ва божарав гьудул. Хабар-кIалалда рукIаго гьес ракIалде щвезабуна, Бузнаса эхеде рачIунаго нух къваридаб бакIалда жидер гьакида данде цоги гьоко кканилан. ИсмагIилица нахъаса нахъе бачанила къайидул цIураб гьоко. Нухда гъоркьехун лъугьарав ИсмагIил, кодобе гьокоги босун нахъаса нахъе уна оцал нухлул рагIалде щвезегIан. Данде бачIунеб гьоко добехун борчIизегIан къайидул цIураб гьоко гьес кодоб ккун чIезабула. Хадуб гьаругьин оцалги рацIун нухде ккарабго гьоко гIодобе биччала. Цо нухалда Шураб къватIахъ лъазаби чIван букIуна Бугленалдаса ГIали-Хъиличги ЧIиркъатIаса ИсмагIилги речIчIизе рахьине ругилан. Халкъалда цере рахъинелде гьел кIиязго чи гьечIеб бакIалде ун хIалбихьун буго. Радал кIиявго жидерго ишалъ ун, речIчIизе рахъун гьечIо. Гьезул ккараб жо эздаги Аллагьасдаги лъала, гьез гьеб лъиданиги бицун гьечIо. БукIун батила гьелъие гIилла. Амма балагьизе бакIарараб халкъ, цIакъ ракI бекун биххун буго.

ИсмагIилил цIайи 9 пудгун бащадаб букIун буго (ай 152 кг). Гьев цIарал гIадатиял гурел цIадираби росдал музеялда руго. Гьес куялъул махIо, нилъеца къалам гIадин, килщазда гьоркьобги лъун, хъатал цоцалъ кьабун бекулеб букIун буго. Килщалги гьесул ракьандаса цIакъго рицатал, тIогьиса тIеренал рукIун руго. Цо нухалда ЧIиркъатIаса Залихал ХIажиги ИсмагIилги щун руго Шура базаралде. Базаралда эзда хъарпуз бичулев лъалев чIикIасев ватун вуго. ЦIакъ чIахIияб хъарпуз гIезабун бугоан гьес. ИсмагIил вихьигун цо батIияб чIаголъи бачIуна чIикIасесде. Гьес ИсмагIилида абула килищ чIван борлъизе кIвараб хъарпуз дур бугоян. Хъарпузазул гохIалда цевеги чIчIун, ИсмагIилица кIудияб бихьун 20 гIанасеб хъарпуз чIикIарулеб килищ чIван борлъула ва батIа сукIула. Бицине жо тIагIарав чIикIасесда ИсмагIилица абула тIокIаб хъарпуз борлъизе гьечIин, гьал росулъе щварабго мутагIилзабазе рикьеян. Гьесие хасиятаб букIана жинда лъалел гьудул–гьалмагъзабазул бетIералда квер лъей. Гьесул бакIаб квералъ габур гъорлъе унеб бугин ккун, талихI къарав гьесухъ гъоркьа тIаде валагьулаанила.

ЧIиркъатIа рагIулин цо бергьарав речIчIухъан, гьесул хIал бихьизе бокьилаанин вукIун вуго цоги чIикIасев. Гьениве щварав ИсмагIил цо гвавулъе уна. КигIан лъикIин мун вачIарав, цо кIиясго цоцазул хIалбихьизе бокьун бугин абун буго чIикIасес. Гвавулъе гIадамал данделъилалде чIобогояб рокъов ИсмагIилица гьев босен лъолеб хъорщода гура–шурун вугIун къазавун вуго. Гьеб квеш букIарав чIикIасес таманча бахъун буго. РечIчIахъун бергьиналъе гIоло дун дукьа вагъун бергьунарин, жив хIинкъанин, сабру гьабейин, таманчаги жаниб лъейин абун буго ИсмагIилица. Гьевги гIодовиччан вуго. Нахъе унелъул ИсмагIилица абула жиндирги гъосул гIадин ццин бахъани, кьабураб жоялъ гьев жиндихъа хвезе гурин хIинкъанин живин. Гугарулаго гьесие хасиятаб букIун буго хIаталдаса ун хехаб гьужум. Цо нухалъ гьев речIчIахъулаго рекIее цIикIкIараб асаргун гьесухъ балагьун хутIун вуго гIемер гьесда цадахъ къецазде ккарав, 25 соналъ росдал старшиналъун вукIарав МахIмутIил КъунахIа. ИсмагIил бергьиндал, КъунахIаца гьесие 70 гъурущ кьун буго, ва гьикъун буго кинин дуда дандияв гьоркье ккезавизе кIварабин. Гьимулаго жаваб кьунила ИсмагIилица жинда гьеб бицине лъаларин. Гугарулеб мехалъ гIемер ИсмагIил вихьараз бицунаан тирилъиялъги хехлъиялъги гьев берда вихьулароанин. Гьеб кинабго спорталъул махщелчагIаз цIех–рех гьабизе телин ва нилъехъе щварал баяназдалъун гьесул гIадатияб ва гьебго заманалда гIадатияб гуреб гIумруялъул халгьабизин.

Бищунго ИсмагIилие хасиятаб букIана кIвахI гьечIеб захIмат речIчIахъулевго гIадин тириго хIалтIулаан гьев. ИсмагIилица эменгун ва росуцояв МахIутIгун цадахъ Сулахъ гIурул рагIалда ганчIазул ва гъогъол цIураб БергъучIиб бакълъиялда ах гIезабула. Гьезул захIмалъабакьа хIинкъичIого, кIвахI тун гьабураб хIалтIи гIадада хвечIо. Дагъистаналдаго цIар араб цIолбол ах лъугьана гьениб. БакIаб ракьул хIалтIул захIматалдаса бигьаяб букIинчIо росулъа цо-цо чагIазул мацIилаб калам хIехьезе. Жидедасаго бечелъизе гурин гьелан хIинкъарал росдал бечедал чагIаз гьезде жамагIат гьусулаан ва гьел 3 нухалъ БергьучIиса нахъе хъамизе хIалбихьиял гьаруна. Лъабго нухалъ риххизаруна гьезул тIуцалго рукъзал, щущазаруна гьезул бокьал, чалал... ИсмагIилица мискинлъиялъе дарулъун – хIалтIи, гIадамазул рагIи–хабаралдаса хIинкъиялъе дарулъун – таваккал тана. Ахирги 1906 соналъ Столыпинил реформаялъ ихтияр кьола кулаби хIалтIизаризе, гьелъ ИсмагIилие жиндирго хIалтIи рагIалде бахъинабизе изну щола. ЦIияб ракьалда бижана берцинаб кьералъул, бацIцIадаб, тIагIамаб цIибил. Ах лъалъалеб лъин букIана Къевукь чIабатI бахъулеб бакIалдасан бачIунеб чIабатIхIалаб. ТIабигIаталъго дару гьабулеб ахикь цIибилалде щибго унти бахунароан. Гьединаб цIибил дандбитIун ругел гендерил ахакь гурони Дагъистаналда кибго бижунароан. ИсмагIилилги МахIмутIилги жигаралдалъун гьабураб ах анцI-анцI соназ чекъдерие пайдаялъе хIалтIана. Колхозалъухъ ах бугеб заманалда гьениса санайил бакIарулаан 25–30 тонна сахаб цIибилалъул. Гьеб гьайбатаб ах ЧIикаб ГЭСалъул хIориниб тIерхьана, колхозалъе гьелъухъ щвана 36000 гъурущ гIарац. Амма тIекъльиялъ ханлъи гьабулел 30-абилел соназ ИсмагIил кулак гьавуна. Хьиндалаз абухъе, цагъриниб гъвар-гъвар гурел, гъабуда дел-дел гурел, хIалтIи рихарал, буголъи хириял мацIихъабаз мацIалги гьарун чан сахав чиясдаха михир бачараб! БоцIухъ гIумру бичаразул, чадихъ намус бичаразул рагIи законлъун бугеб замана букIана бачIун.

Зоб бацIцIадго балеб ахир гьечIеб цIад,

Нилъ рацIцIадго лъолел хъубал бугьтанал ... – ян рехсола гьел сонал цо магIихъаналъ жиндирго магIилъ.

ИсмагIилица чагIи гьарураз гьев чорок гьавуна. Хонжроца къотIичIеб мацIалъ къотIулин абула: лъикьаго къинчIев ИсмагIил мацIихъабазул хъубал мацIазукьа бергьинчIо ва гьесда хвел Мурманскалда батана. Кулак гьавун жиндирго вас МухIамадгIали кквезе рачIаразда ИсмагIилица абун буго, гьев гIолохъанго вугин, жеги гIумруги гьесул цебе бугин, гьев живго тейин ва гьесул бакIалда, нужеего план тIубазе жив вачейин. Пикру гьабеха заманаялъул вахIшилъиялъул ва магIаруласул бахIарчилъиялъул! Амма чекистазул чукъбуз гьеб гьари къабул гьабуларо ва ИсмагIилица хирияв васгун цадахъ бер къапичIого гIажалалде сапар бухьуна. Лъелго рилъун Шураре щведалги гIаштIичагIаз ИсмагIилида абула, мун, кIудияв чи, рокъове тIадвуссайин. ИсмагIилица гьанжеги инкар гьабула. КIиялго гьел Мурманскалде рохь къотIизе ритIула. Нахъе рорчIизе бугеб хьулалъ ИсмагIилица къое 5 норма тIубалеб букIун буго: лабго жиндиего гIоло, кIиго – васасе. Амма пайда щиб, ккун араб замана ва хадусеб бащдаб лъагIалил хIакъикъат гурони хадусеб къисмат гьезул лъаларо. Цебе магIарулаз абулеб букIун буго: «Гьардарал гурищ хунз, гIайиб реххизе нуцаби ругел», – абун. ГIайиб «нуцабаздеги» реххун, чанги магIарулазги гьеб бакараб цIадухъ лъикIаланго цIоросаролъал режун руго. Щиб гьабилеб, гьединаб заманаги букIана нилъер тарихалъулъ. Гьеб мехалда рукIарал мацIихъабиги рукIана заманаялъул лъималлъун ...

Дуниял гIаламалъ гIиял гьан квиндал,
Жидерго гьан квараб гьагаб хIуригат!...

МагIаруллъиялъул тарихалда гIолилав тарихчиясе гIемерал хъахIал тIанчал руго. ТIаде гIолел тарихчагIазе ва тарих бокьулезе гьабизе хIалтIи гIемераб буго гьаб ва гьалда релълъарал суалазда сверухъ. Гьебго заманалда, роххизе ккараб жо буго архиваздаса кIулал рахъараб,
«ГIада-гIадамазе чваххунцIад байдал, Дие горо бараб гважи-дуниял»
– абун рекIеда квер лъун росу таразул тарих битIун бицунеб замана бачIун букIин.
МацIихъаби кидаго рукIана ва рукIина, амма гьезие гьезул гIамалалда рекъараб жаваб кьезе кIолел ва лъалел кидаго гурел рукIунел. Гьелъие мисаллъун рехсезе бокьун буго гьаб лъугьа-бахъин.
Унсоколо райкомалъул секретарьлъун хIалтIулев вукIана ЦIатIанихъа Гьиматил МухIамад. Гьесухъе вачIун цо мацIихъанас абун буго жинда районалъул жавабияб хIалтIуда вугев пуланав чи тIагIаталъ унаго кидаго парччиги босун унев вихьулин. Щаклъи гьечIого гьес как балеб батулин ва гьединав чи хъулухъалдаса реххизе ккелин. ЦIакъ кIвар бугеб суал борханин дуцайин абун буго райкомас гьесда, амма Дуралдаса «гъоб бакI» бацIцIад букIин гуреб тIокIаб гIайиб гьечIев чи кинин хIалтIудаса реххилевин ... Гьединан мацIихъабазе жаваб кьолел чагIи дагьал рукIиналъин чанги сахав чи Севералда цIорокьги, Сибиралда рохьахъги тIагIарал магIарулазул ...
Ахирги кинабго жиндир рахънибе ккана, «гьой лагIун гIор хъублъуларин» абухъе, ИсмагIилил цIаралъе ахирги мустахIикъаб къимат кьезе бегьулеб замана бачIана. Гьанир рехсезе мустахIикъаллъун рихьула ИсмагIилил гьобол КъебедхIажиясул яс ПатIиматица ИсмагIил ккведал данде гьарурал рагIаби. ИсмагIил тIоцевесев гурелъул чекистаз вачун унев вукIарав. Аразул хадусеб къисмат кинаб букIунебали лъаларев чи доб заманалда вукIинчIо.

ИсмагIил ккунилан рагIараб мехалъ
ГIодизе бачIинчIо, елъун гурони.
АнцIго соналъ кквечIеб мугIрузул барти
Кьабураб хъатица хъамизабурав!

РечIчIун чи толарев чармил гIарада
Чучизавулеб жо щибдай букIунеб?
Чода цебе кколеб меседил байрахъ
ХIал лъазе танадай гIолохъабазда?

ХьвагIараб щущалеб Ширван аздагьо,
Синжирищха бараб хIетIе–квералда?
БацIида кIалдиса цIигьан бахъарав,
ЦIуял «бахIарзакьа» хIинкъунцин гурищ?

ЦIиркъида кIалдиса гIурччинхер тIурав,
Хехаб къалмицайищ дуе къор гъураб?
Къираласул бода цIар тIибитIарав,
Мун кквезе чигIаги щивдай вачIана?

Балагье, гIадамал, гIинтIаме, вацал,
ГьечIел гIайибазул гIунтIи бихьизе!
ЧагIиго чIвачIого, цIаго лъечIого
Лъураб цIар бихьулищ ИсмагIилида?

РечIчIухъанлъиялъул байрахъ борхидал
Къадараб цIар лъуна дуда батраказ.
Асул къуват цIикIкIин квеш букIараца
Къалмил хIилла ургъун гъоркьчIел гьабуна.

ХIуригат какичIев, коммун рихинчIев,
Кинал гIайибалдай гIунтIизаруна?
Гьан кьурал чудкаца чехьищ бихъараб,
Чарамул рахсаца вухьун рагIулин?

Чед кьураб нухъаялъ берищ бахъараб,
Къалмил хIиллаялъул хIал цIикIкIун бугин.
КIанцIун байдан толеб Теркалъул жайран,
ТечIебани дунял дур ХIамзатица.

ХIинкъарал кIанцIулеб къуватаб галан,
Къорицайищ ккурав МухIамадгIали?
ГIайиб гьечIоанищ гьел «бахIарзазе»
Цере рахъинчIого балъго хъвадари.

ХъахIбаял ясал лъикI гьел васаздаса,
ГьересигIарзазда нахъа рахчулел.
Цересел гIадамал тIагIинчIелани,
ТIолабго лъалаан дур лъугьа–бахъин.

ХъахIаб росулъ МахIмуд вукIаравани,
История хъвазе институталъе.
Вугевани жакъа ДахIадал МахIач,
Дур тIабигIат бицун цеве вахъине,

ХIуригат бахъизе, ярагъ гьабизе
Гъеж гурун хьолбохъ чIей баян гьабизе.
ГьитIинав вачIани, кодов вачарав
КIудияв ИсмагIил лъие бегьичIев?

КIудияв вачIани, тIаде вахъарав
Дуда чIвазе гIайиб лъилдай батана?
ХIанчIил милъир хъвачIеб чаранкьурулъан
Кьвагьун нухал рахъун авлахъ гьабурав.

ЦIум–чудук сверичIел зазил бакълъазда
Халкъалъе кваназе нигIматал кьурав.
ГьечIел гIайибазул гъуниги гьабун,
Дуй гъоркьчIел гьабурал гьороца аги.

Гьуинабги цIцIу–цIцIун, цIекIабги кванан,
ЦIаруе хьихьараз лъуна мун нухда.
Бащдаб росуялъе тIогърол рас гIолев,
ГIайиб гурищха мун туснахъ гьавизе.

ТIолабго росдае михъил рас гIолев,
Михъал кьурийищха цебечIчIараб жо?
Вугев ани жакъа дур ХIамзат нахъе,
ХIалихьатаб къукъа къаникь тIупизе.

Ралъдалъан баккараб чаранкьурдагIан,
Чидар гIадамазул кверги рекIинчIев.
Кьурулъан баккараб миккил гъотIолгIан,
Рокьукъал чагIазе гIаркьелги щвечIев.

ИсмагIилги васги хванин хабар лъайдал,
ИсмагIилил лъади СалихIатица абурал рагIаби:
Вабабай, БетIергьан, гьабго щиб хабар,
РагIизе бухIараб, борхизе бакIаб?

Ралъдал тIиналдаса хъахIчараб чини,
Байгин чучанадай чидар ракьалда?
ХьвагIани къотIулеб ГIалил Зулпукъар
ГIадатIе бортаги гIарзал хъваразде.

Васасул кверазда кварил хIехьги бан,
Кин гьанже дуниял дица рогьинеб?
ХIасратав гьудулас къолъикIги гьабун,
Гьанже аб дуниял дие кIваричIо.

Дур вас хун хутIараб ятимги бачун,
Яхъина къватIие къан тIад рачелгун.
Дие кумекали киса, дир гъарин,
Хьолбохъ эмен гурей, аскIов вац гурей.

Гъамиларал рохьахъ рухI босулелъул,
ХIалай Жибрил щвечIищ, Шоботиб хъала?
Махх къотIулеб чаран, чи холеб загьру,
Чиго гьечIеб бакIалъ къанщундай ккана?

ХIинкъарав кIанцIулеб, Къуралиб гама,
КъачIодай каранда рокъой тарай дун?
Дур меседилаб рухI босулеб мехалъ
ТечIодай васгIаги дуда къаданив?

Дур къаламул килщал щвакулеб мехалъ
Щиб ккараб ракIалде, ячарай хваяв?!
МугIрул цIун хьвадулел гIунсбуцагIаги
АхIи щайдай бачIеб мун къанщулелъул?!

ГIи–боцIи угьдичIищ гьудул хваясухъ
ГьечIеб гIайибги чIван чIван реххулелъул?
Нодо берцинлъизе кьунсрул гIадинав
Чохьол эбел хваяв, МухIамадгIали!

Кьибил берцинлъизе азнавур гIадав,
Ячарай лъади хвад, хиялал гIемер!
ЧIаго бокьиларо, хунго бокьила,
Нуж гьечIеб дуниял дие кIваричIо.

Чан лъукъараб ракIги, бухIараб магIугидай буго районалдаса ккун вачун ун тIагIинавурав ва гьанже гIайиб букIун гьечIин гьездайинги абун ритIухъ гьавурав 125 «кулакасда» нахъа?
Гьеле умумузул тарих бокьулезе жеги бекьичIеб хур. Амма ракIбухIараб жо буго гьеб цо чиясухъа бажарулеб хIалтIи гьечIолъиялда ва гьеб цо яги кIиго соналъул хIалтIи гуреблъиялда.

Гьаб гьумералъул хIакъалъулъ гIадамазул пикру

Жиндирго пикру хъварав (ай):   Амина
Къо-моцI:  2012-07-23
побольше таких статей и люди чтото будут знать о своём Дагестане
Жиндирго пикру хъварав (ай):   Г1али аргъвани
Къо-моцI:  2014-12-12
Ц1ейги нужор росу исмаг1ел г1адинал васаз.нуж руго нижер районалъул ч1ух1и.
Жиндирго пикру хъварав (ай):   Г1али аргъвани
Къо-моцI:  2014-12-12
Ц1ейги нужор росу исмаг1ел г1адинал васаз.нуж руго нижер районалъул ч1ух1и.

Дурго пикру хъвай: